Diễn biến của kịch bản Syria

 

Diễn biến của kịch bản Syria

Lữ Giang

Trong những ngày qua, các cơ quan truyền thông quốc tế và Hoa Kỳ đã tập trung vào các biến cố đang và sắp xảy ra ở Syria. Nhưng khác với các cơ quan truyền thông của người Việt hải ngoại vốn coi đó là một tiến trình thực hiện dân chủ, hầu hết các cơ quan truyền thông quốc tế đã gọi đó là những kịch bản (scenarios). Bản tin của hãng thông tấn Reuters ngày 22.8.2013 đã đăng bài “Scenarios: Obama's options on Syria carry significant risks” (Các kịch bản: Các sự lựa chọn của Obama về Syria mang nhiều rủi ro quan trọng) của Susan Cornwell nói về những kịch bản này. Trong khi đó, một viên chức và an ninh của chính quyền Syria nói rằng Syria sẵn sàng đối phó với mọi kịch bản (Syria ready to face 'all scenarios'). Nói một cách tổng quát, hầu hết các nhà phân tích và các nhà chính trị trên thế giới đều tìn rằng Tổng Thống Obama đang dùng kịch bản “xử dụng võ khí hóa học” để tấn công Syria gióng như Tổng Thống Bush đã dùng kịch bản “xử dụng vũ khí giết người hàng loạt” để đánh chiếm Iraq năm 2003.

LÝ DO CỦA CÁC KỊCH BẢN

Sau khi xảy ra vụ 9/11, Hoa Kỳ và các nước Tây phương đã chủ trương phải tiêu diệt hay làm suy yếu các thành phần và các tổ chức Hồi Giáo cực đoan để những thảm họa như thế không thể tái diễn. Kế hoạch đầu tiên là tiêu diệt các lãnh tụ Hồi Giáo chủ trương hình thành một khối Hồi Giáo thống nhất theo kiểu NATO. Muốn vậy Hoa Kỳ phải tạo ra những kịch bản khác nhau.

(1) Kịch bản “võ khí giết người hàng loạt”.

Nhân vật đầu tiên được chọn lựa là Saddam Hussen, Tổng Thống Iraq. Đây cũng là nơi có nhiều dầu lửa, các công ty Hoa Kỳ có thể khái thác. Tổng Thống Bush đã viện lý do Iraq có tồn trữ vũ khí giết người hàng loạt để mở cuộc tấn công. Tuy nhiên, vì không thể chứng minh được điều cáo buộc, nên quyết định của Hoa Kỳ không thể được Hội Đồng Bảo An LHQ chấp thuận. Ngày 20.3.2003 quân đội Mỹ và đồng minh bắt đấu tấn công Iraq không qua HĐBA LHQ. Ngày 13.12.2003 Saddam Hussein đã bị bắt và ngày 30.12.2006 bị hành quyết bằng cách treo cổ. Hậu quả là những tổn thất nặng nề về cả tài chánh lẫn thương vong mà hai dân tộc Hoa Kỳ và Iraq phải gánh chịu cho đến ngày nay.

(2) Kịch bản “bảo vệ người dân Lybia”

Nhân vật thứ hai đã một thời thách thức các nước Tây Phương là Tổng Thống Gaddafi của Libya. Mặc dầu Gaddafi đã quay lại ủng hộ Hoa Kỳ trong chiến dịch chống khủng bố, nhưng Gaddafi đã bắt tay với Trung Quốc để cân bằng lực lượng nên bị coi là một thành phần nguy hiểm phải bị loại trừ.

Trước hết Hoa Kỳ đã xây dụng các tổ chức đối lập tại Lybia rồi giúp họ nổi dậy chống Gaddafi. Khi họ bị Gaddafi đàn áp, Hoa Kỳ lấy lý do “bảo vệ người dân Libya” (to protect the Libyan population) để hành động. Rút kinh nghiệm của vụ Iraq, lần này Hoa Kỳ đã yêu cầu HĐBA LHQ có biện pháp với Lybia. HĐBA đã thông qua nghị quyết số 1973 ngày 17.3.2011 cho phép cấm vận và tấn công Libya. Nhưng trong vụ này Hoa Kỳ đã bán cái cho các quốc gia Tây Phương, trong đó Pháp đóng vai trò chủ chốt. Hoa Kỳ chỉ giúp về phương diện tính báo. Ngày 20.10.2011 Gaddafi đã bị giết tại thành phố quê hương của ông là Sirte. Kể từ đó, Lybia bị bể ra từng mãnh.

(3) Kịch bản “vũ khí hóa học”

Nhân vật thứ ba mà Hoa Kỳ muốn loại bỏ là nhà lãnh đạo của Syria. Nước này đã được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Baath từ năm 1963. Khi lên cầm quyền, Tổng Thống Hafiz al-Assad luôn chủ trương chống lại Do Thái và các quốc gia Tây phương. Hafiz al-Assad đã qua đời ngày 10.6.2000 và ngày 10.7.2000 con của ông là Bashar al-Assad lên thay.

Để loại bỏ chế độ Baath ở Syria, trước tiên Hoa Kỳ cũng áp dụng phương pháp đã áp dụng cho Ai Cập và Lybia trước đây, đó là thành lập và huấn luyện các tổ chức đối lập để các tổ chức này đứng lên lật đổ chính quyền. Tuy nhiên, khi thấy các lực lượng này có thể bị dẹp tan, Hòa Kỳ phải ra tay.

THỰC HIỆN KỊCH BẢN SYRIA

Trong những tháng qua, với sự viện trợ vũ khí qua ngả Thổ Nhỉ Kỳ và Israel, quân nổi dậy đã đánh chiếm nhiều thành phổ của của Syria và đang  đánh vào nhiều khu của thủ đô Damascus. Nhưng với sự yểm trợ của Nga và Iran, trong tháng qua Syria đã đánh bật quân nổi dậy ra khỏi các vị thế quan trọng. Một biến cố thứ hai khiến Hoa Kỳ lo ngại là sự sụp đổ của nhóm Huynh Đệ Hồi Giáo ở Ai Cập, một tổ chức đang yểm trợ mạnh mẽ cho các phe nổi dậy ở Syria.

Để cứu vãn tình thế, Hoa Kỳ phải tạo ra một kịch bản đế can thiệp bằng quân sự, giúp nổi dậy khỏi tan rả, đó là tuyên bố Syria đã xử dụng vũ khí hòa học. Nhưng kịch bản này đang gặp nhiều thách thức.

1.- Thách thức về chứng minh Syria xử dụng vũ khía hóa học

Sáng 21.8.2013, các trái rocket đã được phóng vào khu ngoại ô Ghouta làm nhiều người thiệt mạng hay bị thương, đa số là phụ nữ và trẻ em. Đồng tử của họ bị giãn to, tay chân lạnh ngắt, khó thở và miệng sùi bọt. Mọi người tin rằng đó là võ khí hóa học. Vấn đề được đặt ra là ai đã xử dụng loại vũ khí này?

Một lãnh đạo phe đối lập Syria cáo buộc các lực lượng của Tổng thống Bashar Assad sử dụng khí độc khiến 1300 người chết. Chính quyền Syria chối bỏ điều này. Anh, Pháp, Mỹ và các các quốc gia thuộc Liên Đoàn A Rập yêu cầu các thanh sát viên LHQ mở cuộc điều tra.

Lúc đầu Syria không muốn các thanh tra LHQ đến khu Ghouta. Từ trước đến nay, chính quyền Syria thường coi các nhân viên Hồng Thập Tự và LHQ là nhân viên tình báo của CIA được gởi tới để theo dõi tình hình nên tìm cách từ chối. Nhưng sau đó chính phủ Syria tuyên bố chấp thuận cho các thanh tra LHQ đến. Thấy Ake Sellstrom, một chuyên gia người Thụy Điển từng là thanh sát viên vũ khí của LHQ trong vụ Iraq nay lại được cử làm trưởng nhóm thanh sát tại Syria, nhiều người tin rằng kịch bản Iraq sắp được tái diễn ở Syria.

LHQ cho biết thanh tra LHQ chỉ điều tra xem có thật vũ khí hóa học đã được xử dụng hay không, chứ không điều tra xem ai đã xử dụng loại vũ khí đó! Đây là một quyết định rất khó hiểu.

Như chúng ta đã biết, hiện nay tại Syria cả quân chính phủ lẫn quân nổi dậy đếu có vũ khí hóa học. Hôm 14.7.2013, Quân đội Syria đã phát hiện một kho vũ khí thuộc quân nổi dậy ở khu vực Jubara thuộc thành phố Damascus. Ngày 19.3.2013 quân nổi dậy đã bắn một tên lửa có chứa chất sarin vào thị trấn Khan al-Assal đang do quân chính phủ Syria kiểm soát khiến hơn 30 người chết. Ngoại trưởng Sergey Lavrov của Nga tuyên bố: "Chúng tôi đã gửi một bộ đầy đủ các tài liệu tới LHQ. Nó dài hơn 80 trang, bao gồm cả hình ảnh và tọa độ địa lý chính xác, thủ tục và kết quả".

Trong cuộc họp báo hôm 26.8.2013, Ngoại trưởng Mỹ Kerry nói chính phủ Hoa Kỳ đã có trong tay một số thông tin khác liên quan đến các vụ tấn công và sẽ công bố vào những ngày tới.

Hôm 23.8.2013, Dân Biểu George Galloway của Hạ Viện Anh tuyên bố rằng chính Israel đã cung cấp vũ khí hóa học cho các chiến binh liên kết với al-Qaeda tại Syria. Ông nói: "Nếu có bất cứ vụ sử dụng chất độc thần kinh nào thì thủ phạm là những kẻ nổi loạn... Nếu có việc xử dụng vũ khí hóa học thì al-Qaeda là người xử dụng võ khí đó."

Hôm 26.8.2013, truyền hình Israel lại cho rằng vụ tấn công vũ khí hóa học ở Damascus hôm 21.8.2013 được tiến hành bởi em trai Tổng thống Syria Bashar al-Assad là Maher Assad.

Điều đáng ngạc nhiên tại sao vũ khí hóa học không được bắn vào phe đối thủ mà lại bắn vào dân chúng, đa số là đàn bà và trẻ con?

2.- Thách thức về quyền can thiệp

Điều chắc chắn là Nga và Trung Quốc sẽ phủ quyết nếu Mỹ, Anh và Pháp đưa nội vụ ra trước HĐBA LHQ để yêu cầu áp dụng các biện pháp chế tài đối với Syria. Vậy Hoa Kỳ và các nước NATO chỉ có thể can thiệp ngoài khuôn khổ của Hiến Chương LHQ như trong vụ Iraq.

Hãng thông tấn Reuters đã trích dẫn lời của các chuyên gia về bang giao quốc tế cho rằng không cần phải có sự chấp thuận của Hội Đồng Bảo An mới có thể oanh kích Syria. Chuyên gia Richard Hass, Chủ tịch Viện Quan Hệ Quốc Tế (Council on Foreign Relations) nói: “Hội Đồng Bảo An không phải là trọng tài duy nhất về tính hợp pháp và chính đáng". Theo ông, nếu như thế thì chẳng khắc nào «dung túng cho một nước như nước Nga một mình làm mưa làm gió trong quan hệ quốc tế và luật quốc tế».

Theo nhật báo Milliet của Thổ Nhĩ Kỳ, hiện đã có 36 hay 37 nước đang thảo luận phương án tấn công Syria «không qua Hội Đồng Bảo An». Như vậy Hiến Chương LHQ chỉ còn có giá trị tương đối mà thôi.

HÌNH THỨC CAN THIỆP

Mỹ và NATO đã can thiệp trực tiếp vào hai cuộc chiến Afghanistan và Iraq gây rất nhiều tốn kém về tài chánh cũng như nhân mạng, nhưng kết quả không đi tới đâu. Do đó, các nhà phân tích tin rằng Mỹ và các nước NATO sẽ không đổ quân vào Syria mà chỉ dùng hỏa tiễn để phá hủy các cơ sở quân sự và võ khí nặng của Syria.

Một tài liệu cho biết trong năm qua, Mỹ đã bỏ ra 27 triệu USD để huấn luyện và trang bị cho những kháng chiến quân trên đất Jordan. Các chiến binh này được “lựa chọn một cách đặc biệt không nghiêng về xu hướng Hồi giáo”.

Một thông báo cho biết hiện nay có khoảng 10.000 công dân nước ngoài, trong đó có 150 người Anh, đang tham chiến với quân nổi dậy ở Syria. Họ đến từ Iraq và Chechnya, cơ bản là những người theo giáo phái Sunni. Tuy nhiên, họ là những thành phần ô hợp, bao gồm cả các thành viên al-Quaeda, và không thiện chiến nên dễ bị quân đội Syria đánh bại. Vì thế Hoa Kỳ phải thành lập và huấn luyện lực lượng đặc biệt nói trên. Hoa Kỳ hy vọng khi các chiến hạm của Hoa Kỳ và NATO phá hủy các cơ sở quân sự của chính quyền Syria, lực lượng này có thể cướp chính quyền.

TƯƠNG LAI VẪN CÒN MỜ MỊT

Mặc dù kế hoạch thanh toán chế độ Baath ở Syria đã được hoạch định, Hoa Kỳ đang gặp khó khăn cả trong lẫn ngoài nước.

Về phương diện đối nội, Tổng Thống Obama phải thuyết phục được cả quốc hội lẫn dư luận quần chúng ủng hộ quyết định của ông. Kịch bản xử dụng vũ khí hóa học xem ra không có giá trị thuyết phục. Sau hai cuộc chiến Afghanistan và Iraq, quốc hội và dân chúng Hoa Kỳ không muốn Hoa Kỳ bị sa lầy một lần nữa.

Về phương diện đối ngoại, hiện nay Nga đang có căn cứ quân sự ở cảng Tartus của Syria. Nga không muốn để Hoa Kỳ độc chiếm vùng Trung Đông. Theo hãng thông tấn Nga Interfax, Moscow đã lên kế hoạch phái một tàu chống ngầm và một tuần dương hạm có trang bị hỏa tiển tới Biển Địa Trung Hải. Trong khi đó EU Times ngày 28.8.2013 cho biết Tổng thống Nga Putin đã ra lệnh cho lực lượng vũ trang Liên bang Nga sẵn sàng thực hiện "một cuộc tấn công quân sự lớn" chống lại Saudi Arabia trong trường hợp Tây phương tấn công Syria.

Syria cũng đang có một lực lượng quân sự được Nga trang bị mạnh hơn lực lượng của Iraq và Libya trước đây gấp 10 lần, chẳng hạn như 5.000 xe tăng, 1.000 súng cối, 7.000 vũ khí chống tăng; chiến đấu cơ Mikoyan MiG-29; trực thăng vũ trang Mi-24, Mi-8 và Mi-17; 650 bệ phóng hỏa tiễn các loại, 48 bệ phóng tên lửa Buk (SA-11), v.v. Rút kinh nghiệm vụ Libya, Tổng Thống Bashar al-Assad cũng đã ra lệnh đưa các lực lượng quân sự ra khỏi thủ đô Damascus. Với một lực lượng như thế, Hoa Kỳ khó quét sạch và quân nổi dậy khó có thể chiến thắng một cách dễ dàng.

Ngoài ra, hôm 29/09/2013, với 285 phiếu chống và 272 phiếu thuận, Quốc hội Anh đã bác bỏ kiến nghị của Thủ tuớng David Cameron về việc can thiệp quân sự vào Syria.

Dù chế độ Baath ở Syria bị Hoa Kỳ loại bỏ bằng phương thức hợp pháp hay bất hợp pháp, cũng sẽ để lại một đất nước Syria nát tan gióng như Afghanistan, Iraq, Ai Cập và Libya.

Cuộc “cách mạng hoa lài” mà Mỹ phát động ở Trung Đông những năm gần đây sẽ không bao giờ đem lại dân chủ như một số người Việt đấu tranh tin tưởng. Nó chỉ có tác dụng làm cho khối Hồi Giáo bể ra từng mãnh để không còn khả năng thực hiện giấc mơ loại bỏ nền văn minh và văn hóa Tây phương như họ chủ trương.

Ngày 29.8.2013

Lữ Giang